Quán triệt Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 16/7/2011 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Công nghiệp quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, Nghị quyết số 520-NQ/QUTW ngày 25/9/2012 của Quân ủy Trung ương về “Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng của Quân đội nhân dân đến năm 2020”, ngày 27/12/2012, Đảng ủy Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP) đã ban hành Nghị quyết số 383-NQ/ĐU về “Lãnh đạo nhiệm vụ phát triển kinh tế đến năm 2015 và những năm tiếp theo” (gọi tắt là Nghị quyết 383).
Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết, Tổng cục đã tổ chức đánh giá kết quả; rút ra những kinh nghiệm quý trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế. Trên cơ sở đó, Đảng ủy Tổng cục đã xây dựng và ban hành Nghị quyết số 762-NQ/ĐU (gọi tắt là Nghị quyết 762) về “Lãnh đạo nhiệm vụ đẩy mạnh sản xuất kinh tế và xuất khẩu sản phẩm quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo”.
Có thể khẳng định, nhiệm vụ sản xuất kinh tế trong những năm qua đã có đóng góp quan trọng trong xây dựng và phát triển Tổng cục và các đơn vị. Đảng ủy Tổng cục đã thống nhất đánh giá: Cơ chế quản lý và tổ chức hoạt động của doanh nghiệp có nhiều chuyển biến tích cực, cơ bản tạo được sức cạnh tranh đối với thị trường trong và ngoài nước; một số đơn vị bước đầu hội nhập quốc tế. Đầu tư cơ bản triển khai đúng hướng, phát huy hiệu quả; bảo toàn năng lực sản xuất quốc phòng, duy trì việc làm, thu nhập và nâng cao đời sống của người lao động. Một số sản phẩm kinh tế tạo được thương hiệu trên thị trường, như vật liệu nổ công nghiệp, pháo hoa, các sản phẩm cao su kỹ thuật, tàu kinh tế và xuất khẩu, một số sản phẩm điện - điện tử, cơ khí... Sản phẩm quốc phòng bước đầu xuất khẩu thông qua một số dự án chuyển giao công nghệ; xuất khẩu trực tiếp một số bán thành phẩm vũ khí, chi tiết, phụ tùng, trang bị phụ trợ... Trong 5 năm qua, doanh thu kinh tế chiếm 60% tổng doanh thu toàn Tổng cục, đạt gần 60.000 tỷ đồng, xuất khẩu trên 13.600 tỷ đồng (chiếm 13% tổng doanh thu); doanh thu kinh tế tăng trưởng bình quân hằng năm là 12,8%; lợi nhuận kinh tế tăng 3,8%, thu nhập bình quân đạt 8,7 triệu đồng/người/tháng.
Súng bộ binh thế hệ mới do Nhà máy Z111 sản xuất. Ảnh: PV
Trong sản xuất, kinh doanh, các đơn vị đã chú trọng đến chiến lược phát triển doanh nghiệp. Tổng cục đã chỉ đạo các đơn vị xây dựng đề án tái cơ cấu doanh nghiệp; hoàn thiện, đổi mới, chuyển đổi mô hình, cơ chế hoạt động; thoái vốn nhà nước ở một số công ty cổ phần theo kế hoạch. Đồng thời, các đơn vị đã rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển sản xuất, thị trường, sản phẩm mới... Tổng cục phối hợp với cơ quan Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan xây dựng nhiều văn bản quy phạm pháp luật và quy định nội bộ liên quan đến hoạt động sản xuất kinh tế, thương mại, dịch vụ, tạo hành lang pháp lý cho các đơn vị triển khai thực hiện có hiệu quả. Tổng cục và các đơn vị cũng tích cực triển khai nhiều biện pháp để khai thác, huy động và đa dạng hóa các nguồn lực tài chính cho nhiệm vụ đầu tư phát triển sản xuất quốc phòng kết hợp với sản xuất kinh tế. Các dự án đầu tư phát triển kinh tế của Tổng cục đều được triển khai tích cực, hoàn thành và đưa vào sử dụng cơ bản đúng tiến độ, đạt mục tiêu và hiệu quả. Nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất kinh tế, Tổng cục cũng đã xây dựng Đề án “Tăng cường xúc tiến thương mại đến năm 2020 của Tổng cục” và hiện đang tích cực triển khai thực hiện.
Qua 5 năm thực hiện Nghị quyết 383 của Đảng ủy Tổng cục, cùng với những ưu điểm và kết quả đạt được, nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế trong Tổng cục vẫn còn một số tồn tại, vướng mắc, cần tiếp tục tìm biện pháp tháo gỡ. Cụ thể là, việc quán triệt, triển khai kế hoạch thực hiện Nghị quyết 383 ở một số đơn vị chưa triệt để, xây dựng kế hoạch thực hiện chậm, còn hình thức, hiệu quả chưa cao; còn có cấp ủy chưa xây dựng nghị quyết chuyên đề lãnh đạo nhiệm vụ phát triển kinh tế. Công tác quản lý tài chính, quản trị doanh nghiệp của một số đơn vị còn hạn chế; hệ thống tổ chức và cơ chế nội bộ còn nhiều bất cập; chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm còn cao. Công tác quản lý vật tư, thành phẩm, sản phẩm còn nhiều bất cập; một số đơn vị quản lý công nợ chưa tốt. Hiệu quả sản xuất kinh tế ở nhiều đơn vị còn thấp; khai thác năng lực các dây chuyền quốc phòng phục vụ kinh tế còn hạn chế; hoạt động liên doanh, liên kết về sản xuất kinh tế hiệu quả không cao. Về cơ bản, năng lực cạnh tranh trong cơ chế thị trường của các doanh nghiệp còn yếu; nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được chiến lược phát triển doanh nghiệp và chú trọng xây dựng thương hiệu; chưa có sản phẩm mũi nhọn chiến lược và thị trường mục tiêu ổn định. Sản phẩm kinh tế xuất khẩu chủ yếu làm gia công, giá trị gia tăng thấp; doanh thu và tăng trưởng xuất khẩu chưa ổn định. Sản phẩm quốc phòng chủ lực là vũ khí, đạn, tàu quân sự chưa xuất khẩu được. Cùng với đó, hoạt động xúc tiến đầu tư của một số đơn vị chưa được coi trọng, còn phân tán; năng lực dự báo, nghiên cứu thị trường, đánh giá tình hình và hoạch định chiến lược sản phẩm hạn chế. Hoạt động kinh tế, dịch vụ có thu tại một số viện nghiên cứu, nhà trường còn thấp, không ổn định, khó khăn trong thực hiện lộ trình chuyển đổi sang mô hình tự chủ tài chính.
Những tồn tại nêu trên khiến ngành CNQP chưa phát huy hết thế mạnh, tiềm năng, năng lực. Một trong những nguyên nhân quan trọng là lãnh đạo, chỉ huy một số cơ quan, đơn vị chưa nhận thức đúng về nhiệm vụ sản xuất kinh tế; chưa năng động, sáng tạo, chậm đổi mới cơ cấu, kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp theo yêu cầu phát triển của kinh tế thị trường. Cùng với đó, hệ thống máy móc, thiết bị nhiều đơn vị lạc hậu, xuống cấp, tốc độ đổi mới công nghệ chậm dẫn đến năng suất, chất lượng, tính cạnh tranh của sản phẩm kinh tế thấp; một số dây chuyền có tính đặc thù quốc phòng khó kết hợp để sản xuất kinh tế…
Sản xuất kinh tế và xuất khẩu sản phẩm quốc phòng là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài và có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững của các đơn vị nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập, rèn luyện tay nghề người lao động, qua đó duy trì năng lực sản xuất quốc phòng và góp phần vào sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. Thời gian tới, Tổng cục CNQP phấn đấu đạt được một số mục tiêu cơ bản: Thứ nhất, tận dụng nguồn lực, tích tụ quy mô và công nghệ để đẩy mạnh sản xuất kinh tế và xuất khẩu sản phẩm do CNQP sản xuất; tích cực hội nhập kinh tế trong nước và quốc tế. Thứ hai, phát huy thế mạnh của từng đơn vị và hiệu quả liên kết giữa các đơn vị trong chuỗi giá trị theo lĩnh vực ngành, nghề; tạo ra nhiều sản phẩm quốc phòng và kinh tế đạt trình độ tiên tiến, tham gia vào hệ thống cung ứng sản phẩm công nghiệp và dịch vụ khoa học công nghệ trong nước. Thứ ba, đẩy mạnh xuất khẩu thành phẩm, bán thành phẩm, các chi tiết phụ tùng, trang bị phụ trợ, bao bì, hòm hộp vũ khí, trang bị quân sự bằng hình thức xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu thông qua dự án chuyển giao công nghệ các dây chuyền đồng bộ hoặc công đoạn cụ thể. Thứ tư, áp dụng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng tiên tiến, sản xuất được một số sản phẩm đồng bộ với chất lượng đạt trình độ tương đương khu vực và thế giới.
Sản phẩm quạt điện do Nhà máy Z199 sản xuất được khách hàng tin dùng. Ảnh: PV
Nghị quyết số 762-NQ/ĐU ngày 6/7/2018 của Đảng ủy Tổng cục CNQP đã xác định rõ, đến năm 2020 và những năm tiếp theo, toàn Tổng cục phấn đấu giá trị sản xuất và doanh thu kinh tế tăng trưởng bình quân hằng năm từ 6-7%, trong đó doanh thu xuất khẩu tăng từ 7-8%, lợi nhuận và thu nhập bình quân tăng từ 4% trở lên; kim ngạch xuất khẩu đạt trên 12% tổng doanh thu. Mỗi doanh nghiệp phấn đấu có từ 1 đến 2 sản phẩm kinh tế mũi nhọn với thế mạnh về công nghệ, mẫu mã, giá thành cạnh tranh.
Để thực hiện các mục tiêu trên, các cơ quan, đơn vị cần quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm Nghị quyết số 762-NQ/ĐU của Đảng ủy Tổng cục CNQP và tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:
Một là, tập trung làm chuyển biến sâu sắc về nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ chủ trì và mọi đảng viên đối với nhiệm vụ phát triển kinh tế kết hợp với quốc phòng. Không trông chờ, ỷ lại vào nhiệm vụ sản xuất quốc phòng. Xác định phát triển các mặt hàng kinh tế và xuất khẩu sản phẩm vũ khí, đạn dược do CNQP sản xuất là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Thông qua hiệu quả sản xuất kinh tế để đánh giá năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cán bộ chủ trì ở các đơn vị.
Hai là, tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, quản trị doanh nghiệp; tập trung nâng cao năng lực nghiên cứu, nhận định, đánh giá dự báo thị trường, đặc biệt là thị trường nước ngoài để đưa ra các quyết sách chiến lược về sản phẩm và đầu tư hợp lý, hiệu quả cho trước mắt và lâu dài.
Ba là, rà soát, sắp xếp lại tổ chức, biên chế doanh nghiệp đảm bảo tinh gọn, hiệu quả, khoa học, giảm tối đa lao động gián tiếp để tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Bốn là, tích cực, chủ động huy động tạo nguồn lực, vốn, kể cả vốn vay, để đầu tư thiết bị công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng, mẫu mã sản phẩm nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế kết hợp với quốc phòng.
Năm là, tập trung nghiên cứu, tìm mọi biện pháp để đẩy mạnh xuất khẩu được vũ khí, trang bị do CNQP sản xuất. Thực hiện nội dung này cần phải tranh thủ sự ủng hộ, hỗ trợ, tạo điều kiện của Bộ Quốc phòng, các cơ quan chức năng trong và ngoài Quân đội; trong đó, Tổng cục phải chủ động đề xuất được các nội dung chính về sản phẩm, cơ chế, thị trường. Tập trung ưu tiên cho nghiên cứu, tìm giải pháp thích nghi với thị trường trong và ngoài nước, với hội nhập thương mại quốc tế, đặc biệt là khâu tiếp thị và quyền sở hữu trí tuệ. Nghiên cứu ứng dụng những thành tựu của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 vào quản lý, điều hành, tổ chức sản xuất, bảo đảm rút ngắn thời gian, chi phí, hạ giá thành sản phẩm. Chất lượng sản phẩm phải tốt, mẫu mã phải đẹp, giá cả hợp lý, không vi phạm bản quyền để nâng cao khả năng cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường.
Sáu là, xây dựng chiến lược, kế hoạch đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tiếp thị, quảng bá; xây dựng cơ chế, chính sách, trong đó chú trọng chính sách hậu mãi sau bán hàng để phát triển kinh tế.
Bảy là, các cơ quan, đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ chủ động tham mưu, đề xuất có hiệu quả với Thủ trưởng Tổng cục trong chỉ đạo nhiệm vụ phát triển kinh tế; kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc để chỉ đạo giải quyết.
Xây dựng, phát triển kinh tế và đẩy mạnh xuất khẩu vừa là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, vừa là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, góp phần phát triển ngành CNQP. Nhằm phát huy tốt hơn nữa những kết quả sản xuất kinh tế trong thời gian qua, các cấp ủy, người chỉ huy trong Đảng bộ Tổng cục CNQP cần quán triệt nghiêm túc Nghị quyết 762-NQ/ĐU về “Lãnh đạo nhiệm vụ đẩy mạnh sản xuất kinh tế và xuất khẩu sản phẩm quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo”; tạo sự nhất trí cao trong nhận thức và hành động, hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế và xuất khẩu sản phẩm quốc phòng trong thời gian tới, góp phần vào nhiệm vụ xây dựng, phát triển CNQP và sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Trung tướng NGUYỄN ĐỨC LÂM
Chủ nhiệm Tổng cục CNQP